ΙΩΝ 533c-535a Η θεϊκή προέλευση της ποιητικής έμπνευσης - Το βλέπω, Ίωνα, και ετοιμάζομαι να σου πω τι, κατά τη γνώμη μου συμβαίνει. Δεν είναι βέβαια η τεχνική που σε κάνει ν' απαγγέλλεις ωραία τα ποιήματα του Ομήρου, το έλεγα και πριν, αλλά κάποια θεϊκή δύναμη που σ' εμπνέει, όπως συνέβη με την πέτρα που ο Ευριπίδης ονομάζει Μαγνητική, ενώ πολλοί άλλοι Ηρακλειώτιδα λίθο΄ δηλαδή αυτός ο λίθος όχι μόνο τραβάει τους σιδερένιους κρίκους αλλά τους δίνει και τη δύναμη να μπορούν να κάνουν ό,τι και ο μαγνήτης, δηλαδή να μαγνητίζουν άλλους κρίκους, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται μεγάλη αρμαθιά σιδερένιων κρίκων ενωμένων μεταξύ τους΄ η δύναμή τους οφείλεται στον λίθο αυτό. Με τον ίδιο τρόπο και η Μούσα δημιουργεί ενθέους και από τους ενθέους τούτους σχηματίζεται πλήθος άλλων που εκστασιάζονται. Όλοι λοιπόν οι καλοί επικοί ποιητές όχι επειδή κατέχουν κάποια τεχνική απαγγέλλουν όλα αυτά τα ωραία ποιήματα αλλά επειδή είναι θεόπνευστοι και διακατέχονται από το θείο΄ το ίδιο συμβαίνει και με τους καλούς μουσικούς που, όπως ακριβώς οι κορύβαντες όταν βρίσκονται σε έκσταση χορεύουν, έτσι και οι μουσικοί σε κατάσταση έκστασης συνθέτουν τις ωραίες μελωδίες τους και, όταν βρουν τον ρυθμό και την αρμονία, βακχεύονται και καταλαμβάνονται από ένθεο πάθος, όπως οι βάκχες εκστασιασμένες αντλούν από τα ποτάμια μέλι και γάλα, ενώ όταν διατηρούν τη λογική τους όχι. Αυτό συμβαίνει και στην ψυχή των μουσικών, όπως το λένε και οι ίδιοι. Μας λένε δηλαδή οι ποιητές ότι από κρήνες μελίρρυτες στους κήπους των Μουσών και στις κοιλάδες δρέπουν και μας φέρνουν τις μελωδίες, σαν τις μέλισσες, πετώντας κι αυτοί με τον ίδιο τρόπο. Και λένε αλήθεια. Γιατί ο ποιητής είναι ανάλαφρος σαν το πουλί και ιερός και δεν μπορεί να δημιουργήσει, αν δεν καταληφθεί από θεϊκή έμπνευση και αν δεν χάσει τελείως τα λογικά του και δεν τον εγκαταλείψει η φρόνηση. Μέχρι όμως να δημιουργηθεί η κατάσταση αυτή, είναι αδύνατον οποιοσδήποτε άνθρωπος να γίνει ποιητής και χρησμωδός. Επομένως όχι εξαιτίας της τεχνικής γνώσης τους μπορούν να δημιουργούν πολλά και ωραία πράγματα, σαν αυτά που λες εσύ για τον Όμηρο, αλλά χάρη στη θεϊκή έμπνευση. Αυτά λοιπόν δεν τα λένε χάρη στην τέχνη αλλά χάρη στη θεϊκή δύναμη, αφού, αν μπορούσαν να μιλούν καλά για ένα χάρη στην τέχνη, θα μπορούσαν και για όλα τα άλλα. Γι' αυτό ο θεός, αφού τους κάνει να χάσουν τα μυαλά τους, όλους αυτούς που μαντεύουν και προφητεύουν τους χρησιμοποιεί ως υπηρέτες του, για να καταλάβουμε κι εμείς που τους ακούμε ότι δεν είναι οι ίδιοι που λένε τα τόσο σημαντικά τούτα, μιας και έχουν χάσει τα μυαλά τους, αλλά ο ίδιος ο θεός που μιλάει και μέσω αυτών απευθύνεται σε μας. (...) Με αυτό κυρίως ο θεός, για να μην έχουμε παραπέρα αμφιβολίες, μας δείχνει ότι τα ωραία τούτα ποιήματα δεν προέρχονται από τους ανθρώπους αλλά από τους θεούς και είναι θεϊκά δημιουργήματα, ενώ οι ποιητές δεν είναι παρά ερμηνείς των θεών, οι οποίοι τους δίνουν το ξεχωριστό χάρισμα που καθένας τους έχει. Αποδεικνύοντας τούτο ο θεός, έβαλε επίτηδες τον χειρότερο ποιητή να δημιουργήσει το ωραιότερο μουσικό κομμάτι.
|